در ابتدای مبحث امروز خوب است بدانیم که دیابت نوع دو شیوع بسیار بالایی در دنیا دارد و تقریبا ۹۰ تا ۹۵ درصد از مبتلایان به دیابت را شامل می شود. دیابت نوع دو معمولا در افراد بالای ۴۰ سال دیده می شود. اما متاسفانه با رواج سبک زندگی ناسالم در میان تمامی ما انسان ها ، سن ابتلا به این بیماری در حال پایین آمدن است. به طوری که امروزه کودکان نیز در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع دو قرار دارند. اما علت بروز دیابت نوع دو چیست؟

در ادامه با چگونگی پیشرفت دیابت نوع دو بیشتر آشنا می شویم.

دیابت به عنوان یک بیماری پیشرونده شناخته می شود بنابراین اولین قدمی که برای مدیریت دیابت برداشته می شود در طولانی مدت موثر نخواهد بود. با گذشت زمان و پیشرفت علم پزشکی ، چگونگی ساخته شدن انسولین و عملکرد آن در بدن شناخته شده است. در مرحله اول ، سلول های بتای لوزالمعده( سلول های سازنده انسولین) قادر به تولید کافی انسولین برای جلوگیری از افزایش بیش از حد قند در خون( گلوکز) نمی باشند . از سوی دیگر، لوزالمعده برای مقابله با افزایش قند در خون و مقاومت به انسولین ایجاد شده در سلول ها ، انسولین بیشتری تولید می کند . اما به مرور زمان توانایی لوزالمعده برای تولید انسولین مورد نیاز سلول ها کاهش می یابد.  نتیجه این شرایط ظهور بیماری دیابت می باشد.

برخلاف دیابت نوع یک، در دیابت نوع دو سلول های لوزالمعده تمام توان عملکرد خود را از دست نمی دهند. از این رو در دیابت نوع دو انسولین ترشح می شود اما میزان آن کافی نیست.

به طور خلاصه:

در این نوع از دیابت با دو پدیده روبه رو هستیم:

• لوزالمعده ( پانکراس) قادر به تولید کافی هورمون انسولین نیست.
• سلول های بدن نمی توانند از هورمون انسولین به درستی استفاده کنند. به این وضعیت  اصطلاحا “مقاومت به انسولین” سلول ها گفته می شود.

این دو پدیده در کنار هم در نهایت منجر به افزایش قندخون و بروز دیابت نوع دو می شود.

www.diabetes.org

علایم و نشانه های دیابت نوع دو

دیابت با سه علامت شایع شامل پرخوری، پرنوشی و پرادراری مشخص می شود.

سایر علایم مانند کاهش وزن بدون علت مشخص، خستگی زیاد، تاری دید و تاخیر در بهبود زخم ها می باشد. اما نکته ی بسیار مهمی که باید بدانیم این است که مهمترین علامت دیابت نوع دو ، بی علامتی این بیماری است. این بدین معنا است که بسیاری از افراد از ابتلای خود به دیابت اطلاع ندارند.

بله، دیابت بیماری موذی و خاموشی است و در بیشتر موارد هیچ گونه علامت و نشانه ای ندارد و به صورت نهفته می باشد. بنابراین در صورت وجود علایم خطر ابتلا به دیابت مانند اضافه وزن و چاقی، فشارخون بالا، چربی بالا، سابقه دیابت بارداری، چاقی دور شکمی و سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت باید آزمایشات غربال گری و تشخیصی انجام شود.

عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع دو

• اضافه وزن و کم تحرکی
• چاقی شکمی
• برخی نژاد ها و قومیت های خاص
• چربی خون و فشارخون بالا
• استرس
• دیابت بارداری
• سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت
• پیش دیابت (پره دیابت)
• کم خوابی ( خواب روزانه کمتر از ۸ ساعت)
• سندروم تخمدان پلی کیستیک ( تنبلی تخمدان)
• کمبود ویتامین دی ( Vit D )

در صورت نبود هیچ یک از این عوامل ، سن شروع انجام آزمایشات غربال گری ۴۵ سال می باشد.

تشخیص دیابت نوع دو

تشخیص زودهنگام دیابت نوع دو از اهمیت زیادی برخوردار است. طبق نظر مراجع معتبر در دنیا در زمینه دیابت، سه آزمایش برای تشخیص این بیماری مورد تایید می باشد. این آزمایشات شامل:

• تست قند پلاسما ( FPG )
• تست تحمل گلوکز خون خوراکی ( OGTT )
• تست قندخون ای وان سی ( A1C)

بعد از تایید تشخیص دیابت نوع دو، فرد باید سریعا تحت نظر یک پزشک دیابتولوژیست برای کنترل دیابت قرار گیرد. به تعویق انداختن کنترل دیابت، فرد مبتلا را در معرض عوارض دیابت قرار می دهد.

کنترل و درمان دیابت نوع دو

تغییر سبک زندگی و استفاده از داورهای خوراکی و تزریق انسولین اساسی ترین بخش در مدیریت دیابت نوع دو می باشد. تغییر سبک زندگی شامل تغذیه مناسب، انجام فعالیت منظم و مدیریت استرس می باشد. توصیه می شود افراد مبتلا به دیابت ۵ روز متوالی در هفته و روزانه حداقل ۳۰ دقیقه ، فعالیت منظم بدنی داشته باشند. یکی از فعالیت های مناسب برای افراد مبتلا به دیابت نوع دو، پیاده روی است. مطالعات نشان می دهد انجام فعالیت روزانه بدنی در مدیریت دیابت و دستیابی به اهداف قندخون نقش کلیدی دارد.

فرد مبتلا به دیابت بلافاصله پس از تشخیص دیابت، باید زیر نظر یک تیم درمانی شامل یک پزشک دیابتولوژیست، آموزش دهنده دیابت، مشاور و متخصص تغذیه قرار گیرد. نکته ی کلیدی این است که فرد مبتلا به دیابت نقش بسیار مهم و کلیدی در دستیابی به اهداف درمان در کنار تیم درمانی دارد.

چگونگی پیشرفت دیابت نوع دو

چرا با گذشت زمان ،بدن شما نیاز به داروی بیشتری دارد؟

پس از تشخیص اولیه ابتلا به دیابت نوع دو، ممکن است متوجه این موضوع شوید که دستیابی به اهداف درمانی دیابت حتی با وجود داروها، تمرینات ورزشی و رژیم غذایی امکان پذیر نیست. در این زمان باید بدانید که این شرایط طبیعی است. هر چندوقت یک بار، کنترل معمول دیابت نیازمند تغییر می باشد. ممکن است مدیریت دیابت با رژیم غذایی و فعالیت بدنی به تنهایی انجام گیرد، اما با گذشت زمان به مصرف داروها به صورت منفرد یا ترکیبی و حتی تزریق انسولین نیاز داشته باشید.

تغییر برنامه ی درمانی از مصرف داروهای خوراکی به سمت تزریق انسولین ممکن است این تصور را در شما ایجاد کند که به اندازه کافی و به خوبی برای مدیریت دیابت تلاش نکرده اید. اما بدانید این تفکر شما صحیح نیست. زیرا بدن همه ی ما انسان ها شرایط فعال و پویایی دارد و با گذشت زمان در حال تغییر است . از سوی دیگر بیماری دیابت نیز یک بیماری پیشرونده است ،  بنابراین کاملا طبیعی است که برنامه ی درمانی هم لزوما همراه با تغییرات باشد.

یکی از مزیت های تنظیم دارویی همراه با تغییر شرایط ، این است که از بروز عوارض دیابت جلوگیری می شود و به شما کمک می کند تا سالم تر باشید.

عوارض دیابت نوع دو

دیابت می تواند بدن شما ،از سر تا انگشتان پا را تحت تاثیر قرار دهد. کنترل ناکافی قند خون می تواند در طول زمان منجر به طیف وسیعی از مشکلات سلامتی شود. هر چه مدت طولانی تری از ابتلای شما به دیابت می گذرد، خطر ابتلا به عوارض بیشتر می شود. ضروری است که در مورد اثرات بالقوه دراز مدت دیابت نوع ۲ و همچنین اقداماتی که می توانید برای جلوگیری از بروز آنها انجام دهید، بیاموزید.

عوارض کوتاه مدت دیابت نوع ۲ :

۱-هایپوگلایسمی :

هایپوگلایسمی یکی از شایع ترین عوارض کوتاه مدت دیابت نوع ۲ است. سطح قند خون در طول روز تغییر می کند. اگر قند خون شما خیلی پایین بیاید، می تواند خطرناک باشد.

علائم قند خون پایین عبارتند از: احساس اضطراب، گرسنگی یا ضعف، حالت تهوع، تعریق، سرگیجه یا سبکی سر، سردرد، سوزن سوزن شدن یا بی حسی در دست ها یا پاها

قند خون بسیار پایین حتی می تواند باعث غش یا تشنج شود.

۲-هایپرگلایسمی :

مصرف کربوهیدرات یا قند زیاد می تواند باعث افزایش قند خون شود.

علائم هایپرگلایسمی عبارتند از: تشنگی، افزایش ادرار، قند بیش از حد در ادرار

با پزشک خود در مورد مطمئن ترین راه ها برای کاهش سطح قند خود مشورت کنید.

۳- کتواسیدوز دیابتی :

کتواسیدوزدیابتی یا DKA یک بیماری خطرناک و تهدید کننده زندگی است. کتواسیدوز زمانی اتفاق می افتد که بدن شما انسولین کافی نداشته باشد. در این زمان ، بدن شما شروع به تجزیه چربی ها برای تبدیل به انرژی می کند. اگرچه  ممکن است این روند  مفید به نظر برسد، اما در حقیقت اینطور نیست . چرا که این روند ایجاد کتون می کند. کتون ها یک ماده زائد هستند، بنابراین بدن شما سعی می کند با افزایش تولید ادرار از شر آنها خلاص شود. متأسفانه، بدن شما نمی تواند ادرار کافی برای رساندن کتون ها به سطح قابل کنترل تولید یا دفع کند. سپس کتون ها به سمت خون حرکت می کنند و در آنجا تجمع نموده  و منجر به کتواسیدوز می شوند.
کتواسیدوز باید فوراً درمان شود.

علائمی که باید مراقب آنها بود عبارتند از: تنگی نفس ،دهان بسیار خشک، تهوع و استفراغ و تنفس با بوی میوه

اگر هر یک از این علائم را دارید، فورا به دنبال فوریت های پزشکی باشید.

۴-کومای هیپراسمولار:

این عارضه نادر اما جدی ، در افراد سالمند یا افرادی که دچار  یک بیماری یا عفونت همزمان  هستند، شیوع بیشتری دارد . کوما/سندرم غیرکتوزی هیپراسمولار هایپرگلایسمی (HHNS) زمانی روی می دهد که قند خون خیلی بالا باشد اما کتون وجود نداشته باشد. این یک وضعیت اورژانسی است که باید فورا درمان شود.

علائم HHNS شدید و خاص هستند: از دست دادن بینایی، توهمات ،ضعف در یک طرف بدن، گیجی، تشنگی شدید، تب یا گرم شدن پوست بدون عرق کردن.

همیشه مهم است که سطح قند خون خود را کنترل کنید، اما اگر بیمار هستید، کنترل قندخون از اهمیت بیشتری برخوردار می شود.

 اگر قند شما خیلی بالا است و هر یک از علائم HHNS را تجربه می کنید، به دنبال کمک اورژانسی باشید.

۵- فشار خون بالا:

افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ باید همیشه فشار خون خود را کنترل کنند. فشار خون بالا یک مشکل کوتاه مدت و بلند مدت است که می تواند منجر به مشکلات بسیار جدی شود از جمله: حمله قلبی، سکته ،مشکلات بینایی، بیماری کلیوی و …

افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ باید فشار خون زیر ۸۰/۱۴۰ را هدف قرار دهند (اگر قبلاً دارای عوارض کلیوی یا بینایی یا هر نوع بیماری عروق مغزی هستید، زیر۸۰/۱۳۰).

برای کنترل فشار خون اقدامات لازم را انجام دهید: رژیم غذایی کم سدیم، ورزش منظم و کاهش استرس می تواند کمک کننده باشد. اگر سیگار می‌کشید، به ترک سیگار فکر کنید. پزشک شما همچنین می تواند داروهایی را برای کمک به درمان فشار خون تجویز کند.

عوارض طولانی مدت دیابت نوع ۲ :

۱-بیماری قلب و عروقی:

با گذشت زمان، قند خون کنترل نشده می تواند به شریان های شما آسیب برساند. دیابت همچنین تری گلیسیرید و کلسترول LDL را افزایش می دهد. کلسترول « مضر » می تواند شریان های شما را مسدود کند و خطر حمله قلبی را افزایش دهد. افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض ابتلا به بیماری های قلبی عروقی یا قلبی قرار دارند.

۲-سکته :

بیشتر سکته‌های مغزی زمانی اتفاق می‌افتند که لخته خون یک رگ خونی در مغز را مسدود می‌کند.

بر اساس گزارش انجمن دیابت آمریکا، افراد مبتلا به دیابت ۵/۱ برابر بیشتر در معرض سکته مغزی هستند. عوامل دیگری که ممکن است خطر سکته مغزی را افزایش دهند عبارتند از: فشار خون بالا، سیگار کشیدن ،بیماری قلبی ،کلسترول بالا، اضافه وزن یا چاقی

اگر هر یک از این عوامل خطر را دارید، با پزشک خود در مورد درمان برای کاهش خطر صحبت کنید

۳-مشکلات بینایی:

دیابت می تواند به رگ های خونی ریز چشم شما آسیب برساند. این آسیب ، خطر ابتلا به بیماری های جدی چشمی را افزایش می دهد ، بیماری های مانند: گلوکوم، زمانی که فشار مایع در چشم شما ایجاد می شود ،آب مروارید یا کدر شدن عدسی چشم ،رتینوپاتی دیابتی.

زمانی که رگ های خونی در پشت چشم شما (شبکیه) آسیب می بینند ، این شرایط می تواند به مرور زمان منجر به از دست دادن بینایی و حتی نابینایی شود.

حتماً معاینات منظم چشم  را در برنامه مراقبت خود لحاظ کنید . هر گونه تغییر در بینایی  باید جدی گرفته شود. تشخیص زودهنگام مشکلات بینایی می تواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.

به عنوان مثال:تشخیص زودهنگام رتینوپاتی دیابتی می تواند در ۹۰ در صد موارد  از نابینایی افراد مبتلا به دیابت جلوگیری نموده  یا بروز آن را به تعویق بیاندازد.

۴-زخم پا :

آسیب به اعصاب و مشکلات گردش خون ناشی از دیابت می تواند منجر به مشکلات پا مانند زخم پا شود. اگر زخم ایجاد شده و درمان نشود، ممکن است عفونی گردیده و منجر به قانقاریا یا حتی قطع عضو شود. با مراقبت مناسب از پا می توانید از این مشکلات جلوگیری کنید.

۵-آسیب عصبی:

شیوع آسیب عصبی و درد که به عنوان نوروپاتی دیابتی شناخته می شود، در مبتلایان به دیابت با سابقه طولانی تر ، افزایش می یابد. نوروپاتی یکی از شایع ترین عوارض دیابت است. نوروپاتی دیابتی انواع مختلفی دارد. اگر دست ها و پاهای شما را تحت تاثیر قرار دهد، نوروپاتی محیطی نامیده می شود.

اگر بر اعصابی که اندام‌های بدن شما را کنترل می‌کنند تأثیر بگذارد، نوروپاتی اتونومیک نامیده می‌شود.

بسته به اینکه چه قسمت هایی از بدن تحت تاثیر قرار گرفته است، علائم ممکن است تغییر کند اما در کل می توان گفت علائم شایع نوروپاتی شامل موارد زیر می باشد:

بی حسی، سوزن سوزن شدن یا سوزش در دست یا پا ، مشکلات بینایی، حساسیت به لمس، درد مزمن ،از دست دادن تعادل، از دست دادن کنترل مثانه یا روده (بی اختیاری)، اختلال نعوظ  و خشکی واژن در بانوان .

۶-گاستروپارزیس:

اگر سطح قند خون برای مدت طولانی بالا  باقی بماند، ممکن است عصب واگ آسیب ببیند . عصب واگ عصبی است که حرکت غذا را از طریق دستگاه گوارش کنترل می کند. این آسیب، نوع دیگری از نوروپاتی اتونومیک است. گاستروپارزیس زمانی اتفاق می‌افتد که عصب واگ آسیب دیده یا از کار بیفتد. در این زمان ، تخلیه معده از محتویات درونی بیش از حد معمول ادامه پیدا می کند. به این حالت تاخیر در تخلیه معده می گویند. علائم گاستروپارزیس عبارتند از: تهوع و استفراغ، سوزش سردل، احساس سیری، نفخ، از دست دادن اشتها ،کاهش وزن، اسپاسم معده.

گاستروپارزیس  می تواند مدیریت سطح گلوکز خون را با دشواری مواجه نماید ،چرا که جذب غذا کمتر قابل پیش بینی است. بهترین راه برای جلوگیری از گاستروپارزیس ، مدیریت سطح قند خون در طول زمان است. سعی کنید از خوردن غذاهای پر فیبر و چرب پرهیز کنید، زیرا هضم آنها به زمان بیشتری نیاز دارد. خوردن وعده های غذایی کوچک در طول روز به جای وعده های غذایی پرحجم نیز می تواند به پیشگیری از گاستروپارزیس کمک کند.

۷-آسیب کلیه:

عدم کنترل سطح قند خون یا فشار خون می تواند منجر به بیماری کلیوی شود. با گذشت زمان، سطوح بالای قند خون می تواند توانایی کلیه شما را برای فیلتر کردن مواد زائد مختل کند. برای جلوگیری از این امر ضروری است که سطح گلوکز و فشار خون خود را مدیریت کنید.

برخی از علائم بیماری کلیوی، مانند ضعف یا مشکلات خواب، آنقدر رایج هستند که می توان نادیده گرفت. برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، شایع ترین علامت وجود پروتئین در ادرار است. با پزشک خود صحبت کنید تا ویزیت های منظم را برای بررسی پروتئین داشته باشید.

۸-سلامت روان:

دانشمندان هنوز به طور کامل ارتباط بین دیابت و سلامت روان را کشف نکرده اند. اما به آن ها ثابت شده است که افراد مبتلا به دیابت بیشتر از سایرین  در معرض خطر  تجربه برخی شرایط از جمله اضطراب، استرس و افسردگی قرار دارند. اگر به دلیل ابتلا به دیابت، احساس انزوا می کنید یا اندوهگین هستید ، یا اگر احساس می کنید استرس شما در حال افزایش است، صحبت با یک متخصص سلامت روان می تواند مفید باشد،در صورت توصیه پزشک، باید مصرف یک داروی ضد افسردگی یا ضد اضطراب را نیز در نظر بگیرید.

۹-زوال عقل :

محققان هنوز در تلاش برای درک ارتباط بین شرایط مرتبط با زوال عقل و دیابت نوع ۲ می باشند . شواهدی وجود دارد که نشان می دهد قند خون بالا یا انسولین بالا می تواند به مغز آسیب برساند.

یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ نشان داد که ابتلا به دیابت در سنین پایین‌تر ممکن است احتمال ابتلا به زوال عقل را افزایش دهد. تحقیقات بیشتری باید انجام شود تا همه دلایل این ارتباط مشخص شود. به نظر می رسد یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان می دهد که افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نسبت به سایرین ،  ۳۶ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به زوال عقل عروقی قرار دارند.

۱۰-پوسیدگی دندان:

در دیابت با مدیریت ضعیف، اغلب رگ های خونی کوچک آسیب می بینند. این رگ ها شامل رگ‌های خونی کوچکی است که به تغذیه دندان‌ها و لثه‌ها کمک می‌کنند . آسیب به این رگ ها فرد مبتلا به دیابت را در معرض خطر بیشتر پوسیدگی دندان، عفونت‌های لثه و بیماری پریودنتال قرار می‌دهد.

طبق گزارش انجمن دندانپزشکی آمریکا، بیماری پریودنتال در ۲۲ درصد افراد مبتلا به دیابت رخ می دهد.

برای کاهش خطر مشکلات دندانی، هر ۶ ماه یک بار برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید. دندان های خود را با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزنید و حداقل یک بار در روز از نخ دندان استفاده کنید.

پیشگیری از عوارض دیابت نوع ۲ :

شما می توانید با تغییرات سبک زندگی و استفاده از داروها ،از اثرات طولانی مدت دیابت نوع ۲ جلوگیری کنید. سطح قند خون را در محدوده توصیه شده نگه دارید. در صورت امکان، تغییراتی را در برنامه غذایی و ورزش خود در نظر بگیرید. از مصرف زیاد شکر و غذاهای پر کربوهیدرات و بسیار فرآوری شده خودداری کنید. همه اینها می تواند به شما در حفظ وزن سالم کمک کند. مراقب سلامت روان خود باشید. راه هایی برای کاهش استرس بیابید. همچنین مراقب علائم افسردگی باشید.

حتماً به طور منظم حتی از علائم جدیدی از بیماری ندارید ، برای معاینه به پزشک مراجعه کنید . درمان زودهنگام می تواند به پیشگیری از عوارض مرتبط با دیابت کمک کند.

با دیابت نوع ۲ هنوز هم می توانید عمر طولانی و بدون عوارض داشته باشید. آگاهی بیشتر از عوامل خطر، کلید کاهش تأثیر دیابت بر بدن شما است.

آیا دیابت نوع دو ارثی است؟

بله دیابت نوع ۲ ارتباط قوی تری با سابقه خانوادگی دارد.

مادران و پدران گروهی از ژن ها را منتقل می کنند که می توانند باعث ابتلای فرزندانشان به دیابت نوع دو شوند.

در حالی که همه افرادی که این ژن ها را به ارث می برند، به دیابت نوع ۲ مبتلا نمی شوند، اما کسانی که این ژن را به ارث می برند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند.

مطالعات روی دوقلوها نشان داده است که ژنتیک نقش بسیار قوی در ایجاد دیابت نوع ۲ دارد اما از آنجایی که ژن ها می توانند بیان خود را به دلیل عوامل محیطی تغییر دهند، افراد می توانند با رژیم غذایی و سبک زندگی  سالم از ابتلا به دیابت نوع ۲ پیشگیری کنند. به عنوان مثال، اگر دو نفر تمایل ژنتیکی یکسانی به دیابت داشته باشند، فردی که سبک زندگی فعال و سالمی دارد به مراتب کمتر به این بیماری مبتلا خواهد شد.

ژنتیک می تواند بر افزایش وزن افراد نیز تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، ژن FTO (یا توده چربی و ژن مرتبط با چاقی) در ۴۳ درصد افراد چاق یافت می شود. حتی اگر دیابت شما به دلیل اضافه وزن باشد، به احتمال زیاد، ژنتیک شما در افزایش وزن شما نقش داشته است.

یک بررسی منبع معتبر در سال ۲۰۱۳ در مورد ژنتیک دیابت نوع ۲ نشان می دهد که شانس ارث بردن این بیماری به شرح زیر است:

• یکی از والدین: برای فردی که یکی از والدین مبتلا به دیابت نوع ۲ است، ۴۰ درصد خطر مادام العمر وجود دارد.
• هر دو والدین: برای فردی که هر دو والدین مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند، ۷۰ درصد خطر مادام العمر وجود دارد.
• بستگان درجه یک: اگر یکی از بستگان درجه یک فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ باشد، سه برابر بیشتر احتمال دارد به دیابت نوع ۲ مبتلا شود.( یکی از بستگان درجه یک کسی است که یک فرد ۵۰ درصد از ژن های خود را با او مشترک است، مانند والدین یا خواهر و برادر)

https://www.medicalnewstoday.com/articles/is-type-2-diabetes-genetic#prevention

Is Diabetes Hereditary? (curalife.com)

https://diabetes.org/diabetes/genetics-diabetes

تفاوت های بین دیابت نوع یک و دیابت نوع دو

تفاوت اصلی بین دیابت نوع ۱ و نوع ۲ این است که دیابت نوع ۱ یک بیماری ژنتیکی است که اغلب در اوایل زندگی خود را نشان می دهد و نوع ۲ عمدتاً به سبک زندگی مرتبط است و در طول زمان ایجاد می شود. در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی بدن شما به سلول های تولید کننده انسولین در لوزالمعده حمله می کند و آنها را از بین می برد.

اگرچه دیابت نوع ۱ و نوع ۲ هر دو دارای ویژگی های مشترک هستند، اما تفاوت های زیادی وجود دارد.

نوع یک  ۸ درصد از افراد مبتلا به دیابت را تحت تاثیر قرار می دهد. در حالی که دیابت نوع ۲ حدود ۹۰ درصد را تحت تاثیر قرار می دهد.

وقتی دیابت نوع یک و دو دارید چه اتفاقی می افتد؟

• اگر دیابت نوع ۱ دارید، به این معنی است که شما یک بیماری خود ایمنی دارید. این بدان معناست که بدن شما به سلول‌هایی که هورمونی به نام انسولین می‌سازند حمله کرده و آن‌ها را از بین برده است. بنابراین دیگر نمی تواند انسولین بسازد.
• اما اگر دیابت  نوع ۲ دارید، یا بدن شما انسولین کافی تولید نمی کند یا انسولین شما به درستی کار نمی کند. این به عنوان مقاومت به انسولین شناخته می شود.

آیا عوامل خطر متفاوتی برای نوع یک و نوع دو وجود دارد؟

• نوع ۱ :

نوع ۱ تحت تأثیر سبک زندگی و یا وزن شما قرار نمی گیرد. این بدان معناست که شما نمی توانید با تغییرات سبک زندگی بر خطر ابتلا به نوع ۱ تأثیر بگذارید.

افراد تا سن ۴۰ سالگی به خصوص کودکان بیشتر در معرض ابتلا به آن هستند. در واقع، اکثر کودکان دیابت نوع ۱ دارند. اما، اگرچه کمتر شایع است، افراد بالای ۴۰ سال نیز می توانند به آن مبتلا شوند.

• نوع ۲:

اما در دیابت نوع دو عوامل خطری برای ابتلا به دیابت نوع دو وجود دارد :

سابقه خانوادگی

پیشینه قومی

سن

اضافه وزن یا چاقی

همچنین مواردی وجود دارد که می توانید با رعایت آنها خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش دهید مثل:

تغذیه سالم، ورزش و حفظ وزن سالم می تواند به شما در پیشگیری از نوع ۲ کمک کند.

همچنین اگر بالای ۴۰ سال دارید، احتمال ابتلای شما به نوع ۲ بیشتر است.

علائم نوع یک و نوع دو

دیابت نوع ۱ و نوع ۲ علائم مشترکی دارند. مثل:

تکرر ادرار خصوصا شب ها

تشنگی زیاد

احساس خستگی بیشتر از حد

کاهش وزن

خارش یا برفک ناحیه تناسلی

بریدگی ها و زخم ها مدت بیشتری طول می کشد تا بهبود یابد

تاری دید.

اما از نظر نحوه ظاهر شدن دیابت نوع ۱ و نوع ۲ متفاوت هستند:

• نوع ۱ اغلب می تواند بسیار سریع ظاهر شود که نادیده گرفتن آنها وضعیت را خطرناک میکند و علائمی که نادیده گرفته می شوند می توانند منجر به کتواسیدوز دیابتی (DKA) شوند.
• اما دیابت نوع ۲  در مراحل اولیه علائم کمتر بروز می کنند و تشخیص آن سخت تر می شود و افراد می توانند حتی تا ده سال از دیابت خود بی اطلاع باشند.

مدیریت و درمان نوع یک و نوع دو

مدیریت و درمان دیابت شما بسیار مهم است و بدون در نظر گرفتن نوع ۱ یا ۲، نقش مهمی در زندگی روزمره شما خواهد داشت.

• اگر دیابت نوع ۱ دارید، برای کنترل سطح قند خون خود باید انسولین مصرف کنید. همچنین باید به طور مرتب سطح گلوکز خون خود را آزمایش کنید.

و به طور کلی باید سعی کنید یک سبک زندگی سالم داشته باشید. که شامل فعالیت بدنی منظم و یک رژیم غذایی متعادل سالم است. این موارد به شما کمک می کند تا خطر عوارض دیابت را کاهش دهید.

• اگر دیابت نوع ۲ دارید، باید رژیم غذایی سالم داشته باشید و فعال باشید. این موارد به شما در مدیریت وزن و دیابت کمک می کند.

اغلب افراد مبتلا به نوع ۲ نیز نیاز به مصرف دارو دارند. مانند قرص های خوراکی و یا تزریق انسولین

دیابت نوع یک خطرناک است یا دیابت نوع دو؟

نکته اصلی این است که هر دو به اندازه یکدیگر جدی هستند. داشتن سطح گلوکز (یا قند) خون بالا می تواند منجر به عوارض جدی برای سلامتی شود.

افراد مبتلا به هر دو نوع دیابت برای جلوگیری از بالا رفتن سطح قند خون (هایپرگلایسمی) و افت آن (هایپوگلایسمی) باید قند خون خود را کنترل کنند. عوارض این بیماری شامل بیماری‌های قلبی و عروقی،نفروپاتی، نوروپاتی دیابتی، مشکلات پا و مشکلات چشمی و … است.

با رعایت رژیم غذایی ، فعالیت بدنی منظم  و انجام غربالگری‌های منظم پزشکی، می‌توان از عوارض این بیماری جلوگیری کرد.

https://www.google.com/search?q=Is+type+1+diabetes+more+dangerous+or+type+2%3F&rlz=1C1GCEA_enIR1014IR1014&oq=Is+type+1+diabetes+more+dangerous+or+type+2%3F&aqs=chrome..69i57j0i22i30j0i390l2.1610j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8

آیا نوع یک یا نوع دو قابل درمان یا پیشگیری است؟

متأسفانه، در حال حاضر هیچ درمان دائمی برای دیابت نوع ۱ یا نوع ۲ وجود ندارد.

اما شواهدی وجود دارد که نشان می دهد برخی از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ می توانند با کاهش وزن، دیابت خود را بهبود بخشند. پیروی از یک رژیم غذایی بسیار کم کالری تحت نظر پزشک، یا انجام عمل جراحی، راه هایی هستند که می توانید دیابت نوع ۲ خود را بهبود بخشید.

https://www.diabetes.org.uk/diabetes-the-basics/differences-between-type-1-and-type-2-diabetes#:~:text=The%20main%20difference%20between%20the,producing%20cells%20in%20your%20pancreas

دیابت جوانی چیست؟

دیابت جوانی (مودی) MODY شکل نادری از دیابت است که با دیابت نوع ۱ و نوع ۲ متفاوت است .

MODY توسط یک جهش (یا تغییر) در یک ژن ایجاد می شود. اگر والدینی این جهش ژنی را داشته باشند، هر فرزندی که داشته باشند، ۵۰ درصد احتمال دارد که آن را از آنها به ارث ببرد.

ویژگی های کلیدی MODY عبارتند از:

۱٫تشخیص دیابت در سن زیر ۲۵ سال

۲٫داشتن والدین مبتلا به دیابت در دو یا چند نسل

۳٫در مقایسه با دیابت نوع ۱ و ۲ بسیار نادر است .

4. لزوما نیاز به تزریق انسولین نیست
5. تحقیقات نشان میدهد که تنها ۱-۲٪ از افراد مبتلا به دیابت در بریتانیا به دیابت مودی مبتلا هستند. اما از آنجایی که MODY بسیار نادر است، پزشکان ممکن است از آن آگاه نباشند، بنابراین تخمین زده می شود که حدود ۹۰ درصد از افراد مبتلا به آن در ابتدا به اشتباه دیابت نوع ۱ یا ۲ تشخیص داده می شوند.

رایج ترین انواع MODY عبارتند از:

HNF1-alpha

این ژن باعث حدود ۷۰ درصد موارد MODY می شود که  با کاهش میزان انسولین ساخته شده توسط پانکراس باعث دیابت می شود.

دیابت معمولاً در نوجوانی یا اوایل دهه ۲۰ زندگی ایجاد می شود و افراد مبتلا به  HNF1-alpha MODY  معمولاً نیازی به مصرف انسولین ندارند،آنها را می توان با داروهای خوراکی گروه سولفونیل اوره (که اغلب در دیابت نوع ۲ استفاده می شود) درمان کرد.

HNF4-alpha:

به اندازه سایر اشکال MODY رایج نیست. افرادی که تغییراتی را در این ژن به ارث برده‌اند، احتمالاً وزن تولد (حدود ۴ کیلوگرم) داشته‌اند. همچنین ممکن است در هنگام تولد یا بلافاصله پس از آن قند خون پایینی داشته باشند که ممکن است نیاز به درمان داشته باشد. افراد مبتلا به HNF4-alpha معمولاً با داروهای خوراکی گروه سولفونیل اوره درمان می شوند، اما ممکن است به انسولین هم نیاز پیدا کنند.

HNF1-beta:

افراد مبتلا به این نوع MODY می توانند مشکلات مختلفی از جمله کیست کلیه (کیست کلیه)، ناهنجاری های رحمی و نقرس و همچنین دیابت داشته باشند.

اغلب کیست های کلیه را می توان قبل از تولد نوزاد در رحم تشخیص داد. دیابت دیرتر ایجاد می شود و معمولاً درمان با انسولین و همچنین پیروی از یک رژیم غذایی متعادل سالم و انجام فعالیت بدنی منظم ضروری است.

گلوکوکیناز:

این ژن به بدن کمک می کند تا تشخیص دهد سطح گلوکز خون در بدن چقدر بالا است. هنگامی که این ژن به درستی کار نمی کند، بدن اجازه می دهد سطح گلوکز خون بالاتر از آنچه که باید باشد. سطح گلوکز خون در افراد مبتلا به گلوکوکیناز MODY معمولاً فقط کمی بالاتر از حد طبیعی است.

شما معمولاً علائم این نوع MODY را ندارید و بنابراین اغلب از طریق آزمایشات معمول (مثلاً در دوران بارداری) تشخیص داده می شود. برای گلوکوکیناز MODY به هیچ درمانی نیاز ندارید.

همه انواع MODY به غیر از گلوکوکیناز خطر عوارض طولانی مدت دیابت را به همراه دارند، بنابراین باید یک رژیم غذایی متعادل و سالم را دنبال کنید و از نظر بدنی فعال باشید، چون به حفظ سطح گلوکز و کلسترول خون خوب کمک می کند که به نوبه خود خطر عوارض را کاهش می دهد.

تشخیص : MODY

اگر فکر می کنید ممکن است MODY داشته باشید، باید آزمایشاتی را انجام دهید :
آزمایش MODY شامل موارد زیر است:

• گرفتن خون برای آنتی بادی های پانکراس
• آزمایش خون یا ادرار برای پپتید C
• گرفتن خون برای آزمایش ژنتیک پزشک

https://www.diabetes.org.uk/diabetes-the-basics/other-types-of-diabetes/mody

آیا درمان قطعی برای دیابت نوع دو وجود دارد؟

هنوز هیچ درمانی برای دیابت نوع ۲ وجود ندارد اما  دانشمندان در حال مطالعه روی مدیریت وزن هستند تا به افراد کمک کنند دیابت نوع ۲ خود را بهبود بخشند.

بهبودی زمانی اتفاق می افتد که سطح گلوکز خون (یا قند خون) دوباره در محدوده طبیعی باشد. این بدان معنا نیست که دیابت برای همیشه از بین رفته است. هنوز هم برای افرادی که در دوره کنترل دیابت هستند بسیار مهم است که مراقبت های منظم را انجام دهند. کاهش وزن، تغذیه خوب و ورزش می تواند به شما در مدیریت این بیماری کمک کند.

درمان قطعی دیابت نوع ۲ با جراحی

جراحی کاهش وزن که به آن جراحی چاقی نیز می گویند، می تواند به عنوان روش های کم تهاجم برای درمان دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گیرد.

این جراحی با کنترل میزان قند خون، دیابت را کنترل می کند. یکی از انواع جراحی ها سوئیچ دوازدهه نامیده می شود.

کدام جراحی به عنوان درمان دیابت نوع ۲ استفاده می شود؟

جراحی کاهش وزن که به آن جراحی چاقی نیز می گویند، می تواند یک روش بسیار موثر برای کاهش وزن و بهبود دیابت نوع ۲ باشد. که شامل کاهش اندازه معده است  این نوع جراحی به عنوان جراحی چاقی یا جراحی متابولیک شناخته می شود.

شواهد نشان می دهد که جراحی یک گزینه درمانی بسیار موثر برای برخی از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ است .

جراحی چاقی به روش هایی نحوه عملکرد دستگاه گوارش را تغییر می دهد، که برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مفید است:

باعث می شود سریعتر احساس سیری کنید، یعنی کمتر غذا می خورید.

نحوه عملکرد هورمون های روده را تغییر می دهد، که به نوبه خود بر نحوه ساخت انسولین توسط بدن شما تأثیر می گذارد.

مقدار اسیدهای صفراوی تولید شده توسط بدن را افزایش می دهد – این اسیدهای صفراوی بدن شما را نسبت به انسولین حساس تر می کنند.

روشی که بدن شما از انسولین استفاده می کند را بهبود بخشد، که منجر به کاهش سطح قند خون می شود.

یک مطالعه نشان داد که تقریباً یک سوم از افرادی که تحت عمل جراحی قرار گرفتند، پس از ۱۵ سال بهبودی داشتند.

انواع جراحی چاقی

انواع مختلفی از روش های جراحی وجود دارد، از جمله نوار معده، بای پس معده یا اسلیو گاسترکتومی.

نوار معده :

نوار معده، یک نوار سیلیکونی غیر دائمی در اطراف معده است. این نوار اندازه معده را بدون بریدن قسمتی از آن کاهش می دهد. یک درگاه کوچک درست زیر پوست قرار می گیرد تا نوار بتواند تنظیم شود.

بای پس معده :

سیستم گوارشی برای دور زدن بیشتر معده به جز یک کیسه کوچک در بالا، دوباره هدایت می شود.

شامل جدا شدن دهانه روده کوچک از قسمت پایین معده و اتصال مجدد دهانه روده کوچک به قسمت فوقانی معده است که باعث می شود مقدار غذایی را که معده می تواند در خود نگه دارد ، کاهش می دهد. رایج ترین روش بای پس معده شامل برش بخشی از معده به علاوه قسمت بای پس جراحی است.

این روش باعث می شود زودتر احساس سیری کنید و کالری کمتری از غذا جذب کنید.

گاسترکتومی اسلیو :

جراحی اسلیو معده یا گاسترکتومی اسلیو نوعی عمل لاغری برای کاهش وزن است که در طی آن قسمت زیادی از معده برداشته می‌شود. عمل اسلیو معده نوعی جراحی محدودکننده بشمار می‌رود که طی آن حدود ۷۵ درصد از حجم معده برداشته می‌شود؛ در نتیجه فرد پس از خوردن مقدار کمی غذا، احساس سیری می‌کند. این گزینه‌ی جراحی، مسیر مجرای روده را تغییر نمی‌دهد.

چه زمانی جراحی توصیه می شود؟

جراحی چاقی برای افراد با اندیکاسیون های خاص انجام می شود که شامل:

۱-شما دارای BMI 40 یا بیشتر، یا BMI بین ۳۵ تا ۴۰ و یک بیماری مرتبط با چاقی هستید که در صورت کاهش وزن ممکن است بهبود یابد (مانند دیابت نوع ۲ یا فشار خون بالا)

۲-شما تمام روش های کاهش وزن دیگر مانند رژیم غذایی و ورزش را امتحان کرده اید، اما به نتیجه نرسیدید.

۳-باید با پیگیری طولانی مدت پس از جراحی موافقت می کنید ، مانند ایجاد تغییرات در سبک زندگی سالم و  معاینات منظم

اگر قصد جراحی دارید حتما با پزشک خود مشورت کنید.

خطرات جراحی

هر نوع جراحی خطراتی را به همراه دارد. جراحی چاقی هیچ خطر بیشتری نسبت به سایر روش های جراحی رایج ندارد. قبل از اینکه جراحی در نظر گرفته شود، یک ارزیابی کامل خواهید داشت. و خطرات برای شما توضیح داده خواهد شد. پس از جراحی هم، به نظارت طولانی مدت نیاز خواهید داشت.

زندگی بعد از جراحی

بلافاصله پس از عمل، شما تحت رژیم غذایی مایع یا نرم قرار می گیرید. به تدریج به سمت یک رژیم غذایی متعادل می روید که باید تا آخر عمر از آن استفاده کنید. احتمالاً باید مکمل های ویتامین و مواد معدنی نیز مصرف کنید.

پس از بهبودی جراحی، به شما توصیه می شود که یک برنامه ورزشی را برای بقیه عمر خود دنبال کنید.

شما همچنین نیاز به پیگیری های پزشکی منظم دارید تا بررسی کنید که اوضاع چگونه پیش می رود.

آیا پیوند پانکراس می تواند دیابت نوع ۲ را درمان کند؟

پیوند پانکراس معمولاً یک گزینه درمانی برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نیست. به این دلیل که دیابت نوع ۲ زمانی اتفاق می‌افتد که بدن به انسولین مقاوم می‌شود یا نمی‌تواند به درستی از آن استفاده کند، نه به دلیل مشکل در تولید انسولین توسط پانکراس.

https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/managing-your-diabetes/treating-your-diabetes/weight-loss-surgery

https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/eating-with-diabetes/whats-your-healthy-weight/lose-weight

دیابت نوع دو و لاغری

انسولین هورمونی است که به قند اجازه می دهد از جریان خون خارج شده و وارد سلول هایی شود که از آن برای انرژی استفاده می کنند. در دیابت نوع ۲، سلول ها آنطور که باید به انسولین پاسخ نمی دهند. این شرایط مقاومت به انسولین نامیده می شود.

در نتیجه، پانکراس ( لوزالمعده ) برای غلبه بر مقاومت، انسولین بیشتری تولید می کند. در نهایت، لوزالمعده قادر به تولید انسولین کافی برای رساندن مقدار کافی قند به سلول ها نیست. این باعث افزایش سطح قند خون می شود.

از آنجایی که سلول‌ها نمی‌توانند انرژی مورد نیاز خود را از گلوکز دریافت کنند، بدن چربی را تجزیه می‌کند تا از آن برای انرژی استفاده کند. این می تواند منجر به کاهش وزن شود.

برخی از داروها مانند متفورمین، لیراگلوتاید و داپاگلیفلوزین ممکن است در برخی افراد باعث کاهش وزن شوند و در برخی دیگر تأثیری بر وزن نداشته باشند. برای هر فرد مهم است که با پزشک خود در مورد اینکه چه گزینه های درمانی ممکن است در شرایط او بهترین باشد صحبت کند.

https://www.medicalnewstoday.com/articles/type-2-diabetes-weight-loss#:~:text=Eventually%2C%20the%20pancreas%20is%20unable,can%20result%20in%20weight%20loss.

https://www.creeksidefamilypractice.com/blog/unexplained-weight-loss-could-it-be-diabetes

کاهش وزن و دیابت نوع دو

زمانی که مبتلا به دیابت هستید، در صورتی که وزن اضافی داشته باشید، کاهش وزن فواید زیادی دارد.

انرژی بیشتری خواهید داشت و خطر عوارض جدی مانند بیماری قلبی و سکته را کاهش خواهید داد.

کاهش وزن می تواند به کنترل دیابت شما نیز کمک کند. و اگر دیابت نوع ۲ دارید، کاهش وزن حتی می تواند به معنای بهبود دیابت باشد. اما میلیون ها نفر از افراد مبتلا به دیابت حفظ وزن مناسب را مشکل بزرگی می دانند.
وزن اضافی شکم در دیابت نوع ۲ نقش دارد زیرا فعال ترین نوع چربی از نظر متابولیسمی است و به طور مستقیم با مقاومت به انسولین مرتبط است.
وزن اضافی در اطراف کمر به این معنی است که چربی می تواند در اطراف اندام های شما مانند کبد و لوزالمعده جمع شود و مقاومت به انسولین ایجاد کند.

بنابراین کاهش وزن می تواند به انسولینی که تولید می کنید یا انسولینی که تزریق می کنید کمک کند تا به درستی عمل کند.
اگرچه ابتلا به دیابت نوع ۱ ربطی به وزن ندارد، اما کاهش وزن اضافی به شما کمک می کند تا خطر عوارض را کاهش دهید و می تواند به معنای تزریق کمتر انسولین باشد.

و اگر دیابت نوع ۲ دارید، کاهش حدود ۵ درصد از وزن بدن شما می تواند مزایای واقعی برای سلامتی شما داشته باشد.

اکثر مردم بعد از کاهش وزن می گویند که در خلق و خوی خود نیز احساس بهتری دارند، انرژی بیشتری دارند و بهتر می خوابند.

سبک زندگی شامل یک رژیم غذایی سالم و ورزش روزانه یا تقریباً روزانه و اصلاح رفتار است. شما باید بدانید که چگونه رژیم غذایی سالم و ورزش داشته باشید. مرحله بعدی دارو درمانی است.

روش های کاهش وزن:

۱-ورزش و تحرک

برای کاهش وزن ورزش منظم یا فعالیت بدنی فواید زیادی برای سلامتی دارد و به شما در مسیر کاهش وزن کمک می کند. اما قبل از شروع هر گونه فعالیت بدنی جدید، با تیم دیابت خود صحبت کنید. به خصوص اگر دیابت خود را با انسولین یا داروهای خاص دیابت مانند گروه دارویی سولفونیل اوره درمان می کنید، زیرا فعالیت بیشتر ممکن است خطر ابتلا به هایپوگلایسمی را افزایش دهد.

۲-رژیم غذایی

دیابت با رژیم غذایی قابل کنترل است. چیزی به نام رژیم غذایی خاص منحصراً برای افراد دیابتی وجود ندارد. راه های مختلفی برای کاهش وزن وجود دارد – اما هیچ رژیم غذایی یکسانی وجود ندارد. در این باره با متخصص تغذیه مشورت کنید.

۳-جراحی کاهش وزن

اگر وزن زیادی برای کاهش دارید، از تیم مراقبت های بهداشتی خود بپرسید که آیا امکان جراحی کاهش وزن وجود دارد یا خیر. انواع مختلفی از جراحی کاهش وزن وجود دارد که به آن جراحی چاقی نیز می گویند. هدف آنها این است که زودتر احساس سیری کنید و کمتر غذا بخورید. جراحی کاهش وزن می تواند یک راه بسیار موثر برای کاهش وزن باشد، که HbA1c شما را در محدوده هدف نگه می دارد .

۴-داروی کاهش وزن

تیم مراقبت های بهداشتی شما ممکن است بتواند داروهایی را تجویز کند که می تواند به کاهش وزن کمک کند.

https://www.healthline.com/health-news/should-people-with-type-2-diabetes-actually-eat-fewer-carbohydrates
https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/eating-with-diabetes/whats-your-healthy-weight/lose-weight

دیابت نوع دو کودکان و نوجوانان

امروزه شیوع چاقی دوران کودکی و نوجوانی در حال افزایش است و پیامد آن افزایش میزان شیوع دیابت نوع دو در این گروه سنی می باشد.از طرف دیگر،  بیش از ۷۵% بچه های مبتلا به دیابت نوع دو در اقوام نزدیک خود سابقه ابتلا به دیابت نوع دو را دارند. والدین می توانند با اتخاذ برخی برنامه ها در کاهش ابتلای فرزندشان به دیابت نوع دو موثر باشند. از جمله:

• کاهش مصرف موادغذایی آماده و فراوری شده
• افزایش بیشتر مصرف میوه ها و سبزیجات
• گنجاندن فعالیت بدنی در برنامه روزانه
• آماده سازی موادغذایی با روش های سالم غذایی

https://www.cdc.gov/diabetes/basics/type2.html

ترجمه : خانم احمدی نژاد مشاور تخصصی آموزش – خانم نیک بخت کارشناس آموزش

منابع:

https://www.healthline.com/health/type-2-diabetes/long-term-effects-prevention#long-term-complications

https://www.nhs.uk/conditions/type-2-diabetes/symptoms/

https://www.cdc.gov/diabetes/basics/type2.html

https://www.healthline.com/health-news/should-people-with-type-2-diabetes-actually-eat-fewer-carbohydrates

https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/eating-with-diabetes/whats-your-healthy-weight/lose-weight

https://www.medicalnewstoday.com/articles/type-2-diabetes-weight-loss#:~:text=Eventually%2C%20the%20pancreas%20is%20unable,can%20result%20in%20weight%20loss

https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/managing-your-diabetes/treating-your-diabetes/weight-loss-surgery

https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/eating-with-diabetes/whats-your-healthy-weight/lose-weight

https://www.diabetes.org.uk/diabetes-the-basics/other-types-of-diabetes/mody

https://www.diabetes.org.uk/diabetes-the-basics/differences-between-type-1-and-type-2-diabetes#:~:text=The%20main%20difference%20between%20the,producing%20cells%20in%20your%20pancreas

https://www.medicalnewstoday.com/articles/is-type-2-diabetes-genetic#prevention

Is Diabetes Hereditary? (curalife.com)

https://diabetes.org/diabetes/genetics-diabetes

https://www.healthline.com/health/type-2-diabetes/long-term-effects-prevention#long-term-complications

https://diabetes.org/diabetes/type-2/how-type-2-diabetes-progresses

https://www.nhs.uk/conditions/type-2-diabetes/symptoms/

https://www.creeksidefamilypractice.com/blog/unexplained-weight-loss-could-it-be-diabetes

https://diabetes.org/diabetes/type-2/how-type-2-diabetes-progresses

The post کامل ترین مقاله دیابت نوع دو – بروز شده اسفند ماه ۱۴۰۱ appeared first on پرتال کلینیک تخصصی دیابت پارسیان.

The post همه چیز درباره دیابت نوع دو appeared first on پرتال کلینیک تخصصی دیابت پارسیان.

The post عوامل خطر دیابت نوع دو appeared first on پرتال کلینیک تخصصی دیابت پارسیان.

The post علایم دیابت نوع دو appeared first on پرتال کلینیک تخصصی دیابت پارسیان.

The post علت دیابت نوع دو appeared first on پرتال کلینیک تخصصی دیابت پارسیان.

The post دیابت نوع دو چیست؟ appeared first on پرتال کلینیک تخصصی دیابت پارسیان.